مذاکرات مجلس شورای ملی ۲۷ آذر ۱۳۳۱ نشست ۴۸ – ویکینبشته

الف – کنترل افزایش جمعیت تهران به منظور آنکه طی یک دوره طولانی جمعیت تهران در حداقل ممکن حفظ شود. در این قسمت از برنامه دولت نوشته شده ایجاد شوراهاى محلى دهات به منظور اصلاحات اجتماعى این یک چیزى است که نتیجه بسیار بسیار عالى دارد امروز اگر آقایان تشریف برده باشند و دهات را از نزدیک دیده باشند من سایر نقاط ایران را نمیدانم چه جور است ولى گیلان که از زرخیزترین نقاط ایران است مردم دهات آن به قدرى در بدبختى و بیچارگى زندگى میکنند که حدى براى آن متصور نیست (مهندس حسیبى – چشم شما روشن) وقتى شما تشریف بیاورید در این نقطه زرخیز که حتى روى دیوارهاى آجرى آن درخت سبز میشود یک عدهاى به صورت قرون وسطى زندگى میکنند یعنى در یک کوخ کوچک که حتى در همان حال هم از ترس دزدهاى محلى شبها باید گاوش را هم در آن کوخ ببرد و به پاى خودش ببندد دیگر نمىدانم در سایر نواحى ایران چه جور است اما این که فرمودند مخارجش را از عوارض تأمین کنیم آقا دست من به دامن شما عوارض در این مملکت به قدرى زیاد شده است که هر جا یک شهرداری تشکیل میشود اول کارش این است که برود به سراغ عوارض برود روغن میآید عوارض میگیرند قماش میآید عوارض میگیرند یک علت عمده بدى وضع دهاتها این است که عوارض زیاد میگیرند روغن یک مرتبه در کرمانشاهان میآید عوارض میدهند که باید خارج شود و یک مرتبه هم در پهلوى یا رودسر یا ابرقو یا کاشان یک عوارض در شهردارى میگیرند که باید مصرف شود یک مصرفکننده بیچاره چند مرتبه باید عوارض بدهد قسمت عمده گرانى خواربار در ولایات براى این است چارهاى هم ندارند چرا؟

امینی ـ بنده متاسفم که در مورد این ماده که بحث میشود آقای وزیر دارایی یا مخبر کمیسیون توضیحی نمیدهند چون این قضیه اینقدر مشکل نیست که در اطرافش صحبت میشود و گاهی هم احساسات غلبه میکند و مطلب را طوری ادا میفرمایند مثل اینکه حقی از کسی تضییع خواهد شد یا عملی میشود که یکی بیاید تمام آن ملک خالصه را ببرد بحث در این است، اغلب آقایانی که مالک هستند اطلاع دارند که د ردهات خالصه یا دهات دیگر یک باغهائی احداث میشود مخصوصا باغ احداث میشود و ای در حدود هر جریبی یک تومان الی ۱۲ قران به مالک میدهند و در آن باغ شاید جریبی صد تومان صد وپنجاه تومان میوه بدست میآید و به فروش میرسد اینکار را رعایا اغلب میکنند اغلب علاف است، بقال است که ساکن ده هم نیست و سرمایه دارد و آن باغی به خصوص، یا آن اعیانی به خصوص، آقای فرامرزی، قیمت زیادی دارد یعنی اگر امروز آن اعیانی که درحدود ۲۰ جریب باغ است (فرامرزی ـ در نتیجه آبادی او قیمت پیدا کرده) اجازه بفرمایید بنده توضیح عرض کنم، عرض کردم که یک کسی آمدهاست ویکجا را محصور کرده و آباد کرده ممکن است باغ بیست ساله باشد، سی ساله باشد از یک کسی به کس دیگر فروخته شده باشند که این اعیان به خصوص قریب ده هزار تومان باشد آنوقت این به مالک مثلا سالی صد تومان میدهد این اولش خالصه بودهاست و امروز اگر بخواهید این خالصه را این ملک را مجانی به صاحب باغ که آمده از دیگری که آباد کردهاست خریده این نظر صحیح نیست و جنابعالی را توجه میدهم که این از دیگری خریداری کرد، دیگری ایجاد کرده و بعد ازسی سال شما بیایید این را مجانی به مالکی بدهید که از خارج آمدهاست این زیانی است که به دولت میخورد، منظور اینست که اگر صاحب اعیان توافق میکند برای خرید عرصه در این جا میآیند یک توافقی میکند که آنهم در مواد دیگر تکلیفشان را معین کردهاست که خبرهائی که مرکب است از نماینده بانک، نماینده مالکین یا زارعین یعنی کس که خودش قسمتی را داشته باشد تعیین میکنند که ظلم نشود حالا قسطش دوسال باشد یا بیشتر باشد یا نقد باشد، آنطوریکه آقای کشاورز صدر فرمودند آن بحث دیگری است البته آن قسمتی که خانه زارع است مانعی ندارد که مجانا بدهند ولی اعیان دیگر که مفصل هست آنرا نمیشود به کسی داد که آمده از دیگری خریده والان هم قیمت گرانی دارد.

زیرا خالصجات یک سرپرست دلسوزی ندارد که درست بخواهد بیاید قطعات زمین را روشن کند و سهم هر کس را بدهد به همین جهت اشخاص آنجا آمدهاند باغ درست کردهاند خانه وباغ واصطبل و سایر خصوصیات گرفتهاند که اینها سالهاست پدر و فرزند درش زندگی میکنند و الان هم بهترین دلیل این است که چنانکه پریروز هم عرض کردم دعوی مالکیت نسبت به تمام اینهادارند هیچ خالصهای الان در فارس نیست که معتقد باشند به این که خالصهاست (صحیح است) تمام اهالی آنجا با جدیت بلکه توام با یک مقدار مدارک خودشان را مالک میدانند و اگر تمکین شدهاند برای خری و فروش و معامله برای اینست که رفع دردسری از آنها بشود و الادر صورتیکه اصلول محاکمه و طول کشیدن باشد محال است که بتوان در آنجا یک تکه زمین پیدا کرد لااقل بی دعوی (صحیح است) آنوقت دراین کیفیت اگر ما بخواهیم که املاک آنجا را یک قسمتش را فروشی قرار بدهیم یکعده خریدار برای آنها که حاضر بشود یک قسمت دیگرش را هم به نام خالصه و عرصه و اعیان درست کنیم این را فکر میکنم که اسباب زحمت بیشتری باشد بنده معتقدم به اینکه این ماده را قسمت اولش را تابع اصل کلی قرار بدهیم و قسمت اخیر را مجانی واگذار بکنیم به خود رعایاو بهر صورت تفکیک کردن آنچه را که عنوان عرصه و اعیان دارد و اعیان را که میخواهند از رعیت بگیرند اگر بخواهند به یک مدت چهار پنج ساله و مبلغ زیادتری از آنها دریافت بکنند این موجب میشود که داد و فریاد آنها زیادتر بلند بشود و ناراحت بشوند بنابراین بنده معتقدم که یک تجدیدنظری در این ماده بشود که قسمت اولش تابع اصول کلی باشد و قسمت دومش هم بایک توسعه بیشتر عمل بشود با رعایا که یک اختلاف جدیدی پیش نیاید و موجب نشود که این قانون که الان چند سال است گفتگویش است وبالاخره اینها همینطور نشستهاند و هر روز در انتظار این هستند که تکلیفشان معلوم بشود نه چیزی گیر دولت میآید و نه اینها عمران و آبادی میتوانند بکنند و در نتیجه یکمقداری به اراضی بایر اضافه میشود و موجب میشود که اگر یک ششماه یک سال دیگر بگذرد اینطوری که قانون گفتهاست که وزارت دارایی و اگذار کند به بانک و بعد بانک برود رسیدگی بکند و بخواهد به رعایا بفروشد بنده میبینم که در اینجا هیچکاری انجام نشده و بعد باز در اینجا قانونی میآوریم برای فروش اراضی بایر دولت و دیگر اسم خالصجات را هم نمیآوریم.

کشاورز صدر ـ بنده با آن قسمت اخیر ماده که راجع است به واگذاری عرصه اعیانی به رعیت و زارع تصور میکنم که عموم آقایان هم موافق باشند ولی با اینکه اشخاصی که اعیانی در خالصه بوجود آوردهاند عرصهاش را هم به آنها بفروشند مخالف هستم به دو دلیل یکی اینکه این اشخاص نوعا کسانی هستند که از همان دسته مخصوص است که چند دقیقه پیش عرض کردم و بحث کردم و اوصافشان را ذکر کردم و دیگر حالا تکرار نمیکنم از این دسته هستند که اینها یا میشوند در شرق و غرب و شمال و جنوب مملکت هر جا فرصتی به دستشان میآید همه جور موسسهای احداث میکنند نمیدانم حاضرند نجاری باز کنند بنایی باز کنند کارخانه، هر چه میشود باغ درست کنند میوه بزنند همه کاری میکنند از اطراف و اکناف مملکت، الحمدالله جیبشان هم پر است استعدادش راهم دارند (اردلان ـ عیبش چیست؟) عیبش این است آقای اردلان که وقتی اینها رفتند در یک دمی نفوذ کردند.

اما عیبی که به نظر من میرسد آن عیب این بود که همان اشخاص با داشتن یک جای مهر مثل حسن صباح که آن پوست گاورا درست کرد و گفت به اندازه یک پوست گاو به من زمین بدهید گفتند حرفی نداریم بعد رفت پوست گاو را رشته کرد وکشید دور قلعه الموت و آن قشقرق را برپا کرد حالا آقایان هم جا پا میخواهند که بروند در ده خالصه جاپائی بازکنند و شروع کنند به منفعت بردن و پول منفعت دادن به رعیت و رعیت را بیرون فرستادن و سال دوم به شما اطمینان میدهم که در آنجا این ملکی را که شما واگذار میکنید به رعیت و این اسباب حیات اوست از آنها بخرد و دوباره یک مالکیت عمده مهمی در آنجا باشد باز مرافعه این را داشته باشیم که اینجا باید مالک باشد بنده نگرانیم از این است بنابراین به عقیده بنده یک نظری بنده دارم شاید مورد پسند اقایان هم واقع بشود موضوع ابنیه رعایا کلیه مال آنها باشد اما موضوع ساختمانها و ابنیه غیر رعایا میگویم که اگر کسی ساکن در ده بودیعنی محل اقامت دائمی او در آن دهاست و در آنجا ولو باغ بزرگ درست کرده به او میدهیم اما اگر کسی پنجاه تا سیصد تا چهار صد تا این جور احداثات در اطراف و اکناف مملکت دارد (فرامرزی ـ همهاش مال خودش است) من نمیگویم مال خودش نیست آقای فرامرزی عرض میکنم ما که داعی نداریم به اوارفاق کنیم فروش خالصجات را اگر آنها میخواهند خالصه بفروشند و خالصه بخرند یک بحث جداگانهای است باید مزایده بگذارند نمیشود که این زمینها را ببرند و بعد ۸ برابر قیمت بگویند دو کیلومتر را برداشته دیوار کشیده و باغ زده این عایدی برای دولت نداشتهاست تا قیمت آن معین شود، چه جوری قیمت این را برای دولت معین کنیم اما برای رعایا کسی که ساکن است در آنجا مانعی ندارد حتی یا کار و این خوش نشینهای دهات را هم من موافقم که باغ و خانه اگر دارند مال آنها باشد اما یک خارجی غیر ساکن ده را در آنجا نفوذ دهند اگر هم عرصهای آنجا هست آن عرصه را به مزایده بگذارند طبق اصول شاید یک کسی پیدا شود که بهتر بخرد، بنابراین عرض میکنم که اگر این ماده را آقایان تصویب کنند یک جا یا و راه پایی گذاشتهاند و قول میدهم که در ظرف دو سال رعایا را مالکین املاکشان را بخورند و جنسهای آنها را هم مفت بخرند و هیچ اقدامی هم در آنجا نشود این را بنده عرض کردم حالا اقایان میخواهید قبول کنید میخواهید نکنید.

معتمددماوندى – بیانات شیوایى که جناب آقاى مهندس زیرکزاده در برنامه دولت به عنوان مخالف مشروط بیان فرمودند مطالب عمدهاى داشت که خود آقایان وزرا باید لطف بفرمایند مخصوصاً در قسمت ارتش آقاى سرلشکر وثوق باید مطالبشان را جواب بفرمایند ولى دوست عزیز من آقاى کریمى یک تذکرى فرمودندکه میخواهم این را به عرض برسانم مرقوم فرمودهاند که در ارتش بیش از سیصد نفر یا چهار صد نفر را درجه ندادهاند و به آنها ظلم کردهاند و بهانهشان هم این بود که یک ماده واحدهاى از مجلس باید بگذرد که اینها هم درجاتشان تأمین بشود و البته مطالبى که جناب آقاى زیرکزاده فرمودند صحیح بود ولى تا معیشت یک عدهاى که خودشان را آماده فداکارى در راه ملت میکنند تأمین نشود نمیشود انتظار فداکارى از آنها داشت در درجه اول باید معیشت افسران را تأمین بفرمایید مخصوصاً افسران جز را که در خارج از مرکز زندگى مىکنند وضعیتشان مرتب نیست و در وضع بسیار سختى زندگى میکنند (نریمان – ما به افسر خارجى احتیاجى نداریم) بله نداریم الان میخواستم همین را عرض کنم یک چیز دیگرى با این که ایشان نظامى بودهاند نفرمودهاند و شاید فراموش کردند مىخواستم عرض بکنم این است که ما را از شر این مستشاران آمریکایى که ما را گرفتار سیاستهایى میکنند نجات بدهید چرا باید در ارتش ما مستشاران آمریکایى باشند و به یک بازوشان شیر و خورشید زده باشند و آن طرف هم آرم آمریکا را بزنند چرا باید اینها بر ما آقایى بکنند حتى یک گروهبانش (یک نفر از نمایندگان – آقاى دماوندى ما در هیچ جا نمىخواهیم خارجى باشد) مخصوصاً در این مورد که بسیار با ما بد تا کردند و قاضى آمریکایى با کمال وقاحت در دادگاه لاهه بر علیه ملت ایران رأى داده است ما باید اینها را جواب کنیم چه لزومى دارد که به دردسر بیفتیم و پى در پى همسایه شمالى به ما اعتراض کند که شما مستشار خارجى دارید.

امامی خوئی ـ اولا به نظر بنده این ماده شش یک اصلاح عبارتی لازم دارد نوشتهاست از طرف بانک به توافق یا با توافق به صاحبان اعیانی عرصه فروخته بشود این گنگ است اما اینکه آقای اردلان فرمودند که اگر گارژ یا دکان ساخته شدهاست البته تصدیق میفرمایید که خیلی کم خالصهای داریم که آنقدر آباد باشد که دکان و مستغلات و گاراژ داشته باشد این قبیل خالصه خیلی کم است ولی یک قسمتش را هم تصدیق بفرمایید که در این اعیانیها ممکن است پنجاه جریب بیست جریب باغ احداث شده باشد و این اراضی ارزش دارد نمیشود همانطور که فرمودند به طور رایگان به مالکین ان داد و راجع به پنجسال هم من مخالفم چون پنجسال یک مدت خیلی کمی است برای پرداخت قیمت آن عرصهها ممکن است بنده پنجاه جریب داشته باشم و درظرف پنجسال بتوانم بدهم ولی ۵۰ جریب قیمت اراضی بائر را از رعیتن گرفتن مشکل است (مخبر ـ از رعیت که قیمتش رانمیگیرند به رعیت مجانی واگذار میشود) توجه بفرمایید آقای دکتر معظمی فرمودند که با آقایان صحبت نکنید ولی آقایان حق دارند با بنده صحبت بکنند ولی من حق ندارم با آقایان صحبت کنم.

حاذقی ـ حسن نیت آقایانیکه معتقد هستند که اراضی املاک خالصه که اعیانی ان متعلق به غیر است مجانی واگذار شود محرز است اما باید دید که این اراضی که اعیانی آن متعلق به دیگران است آیا چه اشخاصی توانستهاند در املاک خالصه دولت اعیانی ایجاد بکنند من معتقد هستم که این اعیانیها متعلق به مالکینی بودهاست که در املاک خالصه توانستهاند یک اعیانی بوجود بیاورند ساختمانی بکنند وعلاقهای بوجود بیاورند چطور ما میتوانیم راضی به اینکار بشویم چون یک اصلی است که گفتهاند الزرع للزارع ولوکان غاصبا همینطور بنا وساختمانی که در این اراضی دولت انجام گرفته الان صاحبان آنها آنجاها را تصرف دارند اراضی هم متعلق به دولت است اگر ما اینجا بگوییم اراضی مجانا و رایگان به آنها داده بشود یک نازشستی برای یک عدهای که آمدهاند اینجا اراضی خالصه را تصرف کردهاند قائل شدهایم و این صحیح نیست اما از نظر اینکه قانون کمک به زارع و کشاورز بودهاست ما نمیتوانیم با این ترتیب آن منظور راتامین بکنیم از طرف دیگر دعوا ونزاع هم به عقیده ما صلاح نیست که اراضی راتقسیم بکنند اگر صاحبان اعیان مایل شدند موافق شدند آنرا بخرند نقدا با به اقساط چند ساله و پول آنرا به بانک کشاورزی بدهند و آن پول وسیله میشود برای دادن وام به آن زارع و کشاورز بنابراین من با این ماده شش به همین کیفیتی که کمیسیون دارایی تصوی کردهاست موافق هستم اما راجع به عرصه خانههای مسکونی رعایا این حرف بسیار صحیحی است رعایائی که در املاک خالصجات خانه و لانه دارند البته نباید برای اراضی ان خانهها دولت پولی مطالبه بکند برای اینکه قدر مسلم این است که به ارباب استحقاق برگذار میشود ولی اراضی اعیانی مجانا و بلا عوض نباید واگذار شود.

در زمینه شیلات با توجه به ذخائر وسیع انواع ماهی و میگو در خلیج فارس و دریای عمان، بندر عباس و چند بندر مناسب دیگر به عنوان مراکز فعالیتشیلات تقویت و تجهیز خواهند شد و به عنوان قطبهای توسعه به بهبود و توسعه اقتصاد سراسر این منطقه کمک خواهند کرد. معدل- بنده امروز میخواهم چند کلمهای راجع به ولایت خودمان صحبت کنم و از آقایان استدعا میکنم که توجه بفرمایند چون با کمال اختصار صحبت میکنم تا از اکثریت نیفتد (اردلان – از ملخ هم صحبت بفرمایید) قبلا بایستی عرض کنم که در بهار امسال به عالم علم و ادب ما زیانهای غیرقابل جبرانی وارد شد.

دارالفنون تهران اولین مدرسه مدرن ایرانی بود که در ابتدا خیابان ناصر خسرو با تلاش های فراوان امیر کبیر ساخته شد و بالغ بر چندین میلیون پسر ایرانی در آن به تحصیل پرداختند. این کاخ یکی از اشرافیترین بناهای دوره پهلوی محسوب میشود که سبک، نقشه و ساختار آن کاملا غربی و بخشی از تاریخ معماری مدرن است. نبوی ـ چون منظور از تدوین این قانون در درجه اول رفاه حال رعایا و کشاورزان بودهاست ما بایستی این نظر را در هر مادهای از مواد این قانون تعقیب کنیم که در این منظور به نحو بهتری انجام بشود نوشته شده اراضی خالصه ایکه اعیانی آن متعلق به اشخاص است از طرف بانک به توافق ظاهرا منظورش باتوافق به صاحبان اعیانی است در صورتیکه طالب باشند نقدا یا به اقساط پنجساله فروخته میشود عرصه خانههای مسکونی رعایا مجانا واگذار میشود.

دیدگاهتان را بنویسید